โป๊ปย้ำ โลกยิ่งเชื่อมถึงกัน เราก็ยิ่งต้องใช้ “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์” เป็นตัวชี้ว่าสังคมควรเดินไปทางไหน

➡️ โป๊ป เลโอ ที่ 14 ทรงเตือน เทคโนโลยี โซเชียลมีเดีย และ AI ทำให้เราติดต่อกันง่ายขึ้นก็จริง แต่ไม่ได้หมายความว่าเราจะใกล้ชิดกันมากขึ้น ตรงกันข้าม ความสัมพันธ์ของคนกลับยิ่งห่างเหินและอยู่กับหน้าจอมากขึ้น และเรายังเสี่ยงที่จะปล่อยให้อัลกอริทึ่มเป็นคนตัดสินใจแทนเราในเรื่องที่ต้องใช้ใช้วิจารณญาณและความรู้สึกผิดชอบชั่วดีของตัวเองด้วย

➡️ ทรงย้ำ มนุษย์กับสังคมแยกออกจากกันไม่ได้ และความแตกต่างของผู้คนหรือชนชาติต่างๆ ไม่ควรถูกมองว่าเป็นภัยคุกคาม แต่เป็นสิ่งที่ช่วยให้เราเรียนรู้และเติบโตไปด้วยกัน

➡️ ทรงสอน “ประโยชน์ส่วนรวม” หมายถึงการสร้างสังคมที่ทุกคนมีโอกาสพัฒนาชีวิตของตัวเอง และทุกกลุ่มต้องคิดถึงความต้องการของคนอื่น ไม่ใช่คิดถึงแต่ประโยชน์ของกลุ่มตัวเอง

➡️ ทรงชี้ การสร้างสังคมที่ดีต้องเริ่มจากการเคารพชีวิตและศักดิ์ศรีของทุกคน รักและเคารพคนที่คิดต่าง ต่อต้านการเลือกปฏิบัติ และเลิกคิดแบบต่างคนต่างอยู่

Photo Credit: Vatican Media

ช่วงสายวันพุธที่ 16 กันยายนที่ผ่านมา พระสันตะปาปา เลโอ ที่ 14 ทรงออกมาพบปะคริสตชนและสอนคำสอนในการเข้าเฝ้าทั่วไป ณ ลานหน้ามหาวิหารนักบุญเปโตร วาติกัน วันนี้ พระสันตะปาปายังคงสอนคำสอนเรื่องธรรมนูญอภิบาล “ความชื่นชมยินดีและความหวัง” (Gaudium et Spes) จากสังคายนาวาติกัน ที่ 2 โดยเน้นเรื่องเรื่อง “ชุมชน” และการอยู่ร่วมกันในสังคม ซึ่งใจความสำคัญ Pope Report เรียบเรียงมาให้ดังนี้

1. โลกยิ่งเชื่อมถึงกัน แต่ความสัมพันธ์ระหว่างคนกลับยิ่งห่าง

พระสันตะปาปาทรงเริ่มต้นด้วยการพูดถึงโลกปัจจุบันที่มนุษย์พึ่งพาและเชื่อมโยงกันมากขึ้น โดยเฉพาะจากเทคโนโลยี โซเชียลมีเดีย และ AI แต่ความเชื่อมโยงที่มากขึ้น ไม่ได้หมายความว่า ความสัมพันธ์ระหว่างคนจะลึกซึ้งขึ้นตามไปด้วย

“ด้านหนึ่ง ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี การแพร่หลายของสื่อและโซเชียลมีเดีย รวมถึงการใช้ AI ที่เพิ่มมากขึ้น กำลังเปิดโอกาสใหม่ๆ ทำลายกำแพง และลดระยะห่างระหว่างผู้คน แต่อีกด้าน ความสัมพันธ์กลับมีความเป็นส่วนตัวน้อยลงเรื่อยๆ และกลายเป็นความสัมพันธ์ในโลกเสมือนมากขึ้น”

“เรายังเสี่ยงที่จะคุ้นชินกับการปล่อยให้อัลกอริทึ่มตัดสินใจแทนเรา ในเรื่องที่ควรเป็นหน้าที่ของความรู้สึกผิดชอบชั่วดีของมนุษย์เท่านั้น” พระสันตะปาปาทรงเตือนทุกคน 

2. ความแตกต่างของคนไม่ใช่ภัยคุกคาม แต่เป็นสิ่งที่ทำให้เราเติบโต

จากนั้น พระสันตะปาปาย้ำว่า พระเจ้าทรงต้องการให้มนุษย์เป็น “ครอบครัวเดียวกัน” ดังนั้น การเติบโตของมนุษย์แต่ละคนกับการพัฒนาสังคมจึงแยกออกจากกันไม่ได้

พระสันตะปาปาทรงย้ำว่า “พระเจ้าต้องการให้มนุษย์ทุกคนรวมกันเป็นครอบครัวเดียว และปฏิบัติต่อกันด้วยจิตใจแบบพี่น้อง ด้วยเหตุนี้ การรักพระเจ้าและเพื่อนมนุษย์จึงเป็นบทบัญญัติแรกและยิ่งใหญ่ที่สุด การเติบโตอย่างสมบูรณ์ของมนุษย์แต่ละคนและการพัฒนาสังคมต้องถูกมองว่าเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด หากนำสองสิ่งนี้มาแยกออกจากกัน หรือทำให้เป็นเรื่องที่ขัดแย้งกัน ก็จะทำให้ทั้งสองอย่างสูญเสียความหมาย”

“ความแตกต่างหลากหลายของผู้คนและชนชาติต่างๆ ในโลก ไม่ควรถูกมองว่าเป็นอันตรายหรือภัยคุกคาม แต่ควรถูกมองว่าเป็นสิ่งที่ช่วยให้เราร่ำรวยและเติบโตขึ้น เราจึงต้องเปิดใจมากขึ้นต่อการแบ่งปัน การดูแลกัน และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน”

3. “ประโยชน์ส่วนรวม” คือการคิดถึงคนอื่น ไม่ใช่คิดถึงแต่กลุ่มของตัวเอง

พระสันตะปาปาทรงอธิบายต่อถึงความหมายของ “ประโยชน์ส่วนรวม” ว่า ไม่ใช่เพียงสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่ แต่คือการสร้างเงื่อนไขให้คนแต่ละคนสามารถพัฒนาชีวิตของตัวเองได้

“ประโยชน์ส่วนรวม คือเงื่อนไขต่างๆ ในชีวิตสังคมที่ช่วยให้ทั้งกลุ่มต่างๆ และสมาชิกแต่ละคน สามารถพัฒนาตัวเองได้อย่างสมบูรณ์ และเข้าถึงสิ่งที่จำเป็นต่อการพัฒนานั้นได้โดยง่าย”

“เมื่อเรายอมรับว่าผู้คนและชนชาติต่างๆ ต้องพึ่งพาอาศัยกัน ทุกกลุ่มในสังคมก็ต้องคำนึงถึงความต้องการและความปรารถนาที่ชอบธรรมของกลุ่มอื่น รวมทั้งประโยชน์ส่วนรวมของครอบครัวมนุษย์ทั้งหมดด้วย” พระสันตะปาปาทรงย้ำ

4. ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ต้องมาก่อน ไม่ว่าเขาจะเป็นใคร

พระสันตะปาปายังย้ำถึงผลในทางปฏิบัติว่า สิ่งแรกคือการเคารพชีวิตและศักดิ์ศรีของมนุษย์ทุกคน พร้อมยกข้อความที่กล่าวถึงสิ่งที่ทำลายศักดิ์ศรีของมนุษย์อย่างตรงไปตรงมา

“ทุกสิ่งที่ต่อต้านชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการฆาตกรรม การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ การทำแท้ง การุณยฆาต หรือการจงใจทำลายชีวิตตัวเอง ทุกสิ่งที่ทำร้ายความสมบูรณ์ของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นการทรมานร่างกายหรือจิตใจ หรือการบังคับเจตจำนงของผู้อื่น ทุกสิ่งที่ดูหมิ่นศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ เช่น สภาพความเป็นอยู่ที่ต่ำกว่าความเป็นมนุษย์ การคุมขังโดยไม่เป็นธรรม การเนรเทศ การเป็นทาส การค้าประเวณี การซื้อขายผู้หญิงและเด็ก รวมถึงสภาพการทำงานที่ปฏิบัติต่อมนุษย์เป็นเพียงเครื่องมือสร้างกำไร แทนที่จะมองว่าเขาเป็นบุคคลที่มีเสรีภาพและความรับผิดชอบ สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นสิ่งที่น่าละอายอย่างแท้จริง”

พระสันตะปาปาทรงย้ำต่อถึง “การเคารพและรักคนที่เป็นฝ่ายตรงข้าม หรือคนที่คิดและทำแตกต่างจากเรา” รวมถึงความเท่าเทียมของมนุษย์ทุกคน

“การเลือกปฏิบัติทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะในทางสังคมหรือวัฒนธรรม ไม่ว่าจะมาจากเพศ เชื้อชาติ สีผิว สถานะทางสังคม ภาษา หรือศาสนา จะต้องถูกเอาชนะและขจัดออกไป เพราะสิ่งเหล่านี้ขัดต่อพระประสงค์ของพระเจ้า”

5. เวลาจะตัดสินว่าสังคมควรเดินไปทางไหน ให้ดูว่า “มนุษย์” อยู่ตรงไหน

ช่วงท้าย พระสันตะปาปาทรงย้ำว่า มุมมองของสังคายนาวาติกัน ที่ 2 ที่มองมนุษย์เป็น “ชุมชนของผู้คน” ยังเป็นหลักสำคัญสำหรับการประเมินแนวทางทางสังคมและการเมืองในปัจจุบัน

“มุมมองที่เห็นมนุษย์เป็น ‘ชุมชนของผู้คน’ คือมรดกล้ำค่าที่สังคายนาวาติกัน ที่ 2 มอบไว้ให้เรา สิ่งนี้ช่วยให้เราสามารถประเมินแนวทางทางสังคมและการเมืองในปัจจุบันอย่างมีความรับผิดชอบ โดยใช้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ความยุติธรรมในสังคม และการมีส่วนร่วมอย่างเสรีในการสร้างประโยชน์ส่วนรวมเป็นเกณฑ์”

“เพราะอนาคตของมนุษยชาติขึ้นอยู่กับความมุ่งมั่นของเราแต่ละคน ที่จะร่วมมือกับพระเจ้าและกับพี่น้องของเรา เพื่อสร้างโลกที่มีความเป็นมนุษย์มากขึ้น” พระสันตะปาปาทรงสอนปิดท้าย

Source:

- https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/audiences/2026/documents/20260916-udienza-generale.html